Σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο 4640/2019, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μέρη της διαφοράς υποχρεούνται να ακολουθήσουν την διαδικασία της «Υποχρεωτικής Αρχικής Συνεδρίας Διαμεσολάβησης», πριν την συζήτηση της υπόθεσής τους στο αρμόδιο Δικαστήριο (άρθρο 6 Ν. 4640/2019). Η ΥΑΣ μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν την άσκηση αγωγής ή μετά την άσκηση αγωγής και πάντως πριν την συζήτησή της στο Δικαστήριο.
Σκοπός του νομοθέτη είναι να ενημερώνεται ο πολίτης – πριν προσφύγει στα δικαστήρια – για την δυνατότητα που έχει να επιλύσει την διαφορά του εξωδικαστικά, με την διαδικασία της διαμεσολάβησης.
Αυτές οι περιπτώσεις είναι:
- Οικογενειακές Διαφορές (από 15.1.2020)
Εξαιρούνται: α) η έκδοση του διαζυγίου, β) η ακύρωση ή αναγνώριση ανυπαρξίας γάμου, γ) υποθέσεις σχετικές με την προσβολή της πατρότητας ή της μητρότητας, την ύπαρξη ή την ακυρότητα εκούσιας αναγνώρισης και την προσβολή αυτής, την ύπαρξη ή την ακυρότητα υιοθεσίας και επιτροπείας.
- Διαφορές που εμπίπτουν στην Τακτική διαδικασία του Μονομελούς Πρωτοδικείου με αντικείμενο από 30.000 ευρώ και άνω (από 15.3.2020),
- Διαφορές που εμπίπτουν στην Τακτική διαδικασία του Μονομελούς Πρωτοδικείου με αντικείμενο από 30.000 ευρώ και άνω (από 15.3.2020)
- Όταν υπάρχει έγγραφη συμφωνία-ρήτρα διαμεσολάβησης.
Εξαιρούνται οι διαφορές στις οποίες διάδικο μέρος είναι το Δημόσιο, Ο.Τ.Α. ή Ν.Π.Δ.Δ.